“คุณหมอขา ประจำเดือนของหนูมาไม่ตรง 2-3 เดือนมาครั้งหนึ่ง อย่างนี้จะเป็นอะไรไหมคะ” จากน้องพิมอายุ 14 ปี
“ประจำเดือนของอีฟมามากและนานค่ะคุณหมอ รำคาญมากเลย บางครั้งมาจนรู้สึกเพลีย อย่างนี้ผิดปกติหรือเป็นโรคอะไรไหมคะ” น้องอีฟ 17 ปี
“ประจำเดือนของเจี๊ยบมาน้อยมากค่ะคุณหมอ บางเดือนใส่ผ้าอนามัยแค่ผืนเดียว อย่างนี้ผิดปกติหรือไม่คะ จะมีเลือดประจำเดือนคั่งภายในไหมคะ” น้องเจี๊ยบ 16 ปี…ฯลฯ

ปัญหาที่ยกมาเป็นปัญหาที่น้องๆวัยรุ่นมาปรึกษาคุณหมอจริงๆค่ะ เรื่องประจำเดือนนั้นเป็นเรื่องใกล้ตัว ที่บางทีเหมือนไกลตัว คือไม่แน่ใจว่าอาการของประจำเดือนแบบนี้หรือแบบนั้นจะเป็นปกติหรือไม่

อันที่จริงไม่เฉพาะน้องๆวัยรุ่นซึ่งมีประจำเดือนกันมาไม่นาน คุณผู้หญิงหลายท่าน แม้จะคุ้นกับการมีประจำเดือนตั้งแต่สาวจนเข้าสู่วัยทอง บางทียังไม่เข้าใจว่า ประจำเดือนของตนปกติหรือไม่ บางท่านหลงคิดว่าเป็นประจำเดือนที่ปกติ แต่ที่แท้เป็นแผลที่ปากมดลูก บ้างเป็นเนื้องอกมดลูก และที่น่าเสียดายเพราะมาหาหมอช้าไปก็คือเป็นมะเร็งปากมดลูก

·       ประจำเดือนที่ปกติต้องมา 28±7 วันนั่นคือ 21 วันมาครั้งหนึ่งถือว่าปกติ หรือ 35 วันมาครั้งหนึ่งจึงถือว่าปกติ หาก 2-3 เดือนมาครั้งหนึ่งดังที่น้องพิมถามมา ถือว่าผิดปกติ

แต่ความผิดปกติแบบน้องพิมนั้นอนุญาตให้ผิดได้ในปีแรกที่มีประจำเดือน เนื่องจากระบบฮอร์โมนอาจจะยังไม่เข้าที่ แต่หากเป็นประจำเดือนพ้น1ปีแล้วยังมาไม่ปกติ ไม่สม่ำเสมอ ควรไปปรึกษาสูติ-นรีแพทย์ เพื่อปรับฮอร์โมนค่ะ

·       ประจำเดือนที่ปกติต้องมาไม่เกิน 7 วัน โดยทั่วไปเฉลี่ยจะมา 3-5 วัน ใช้ผ้าอนามัยขนาดมาตรฐานไม่เกิน 13 ชิ้นต่อ 1 รอบเดือน ลักษณะของประจำเดือนควรเป็นเลือดน้ำ หรือเลือดก้อนเล็กๆ ถ้ามีเลือดก้อนขนาดโตเกินเส้นผ่าศูนย์กลาง 3 เซนติเมตร ถือว่าผิดปกติ

สำหรับคำถามของน้องอีฟ สาเหตุของประจำเดือนมานานเป็นไปได้ตั้งแต่ตั้งครรภ์แล้วจะแท้ง มดลูกอักเสบ ฮอร์โมนผิดปกติ มีโรคภายในมดลุกหรือรังไข่ เป็นโรคเลือดฯลฯ อาการอย่างนี้ผิดปกติมาก ควรไปพบสูตินรีแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยและรักษาโดยด่วนค่ะ

·       ประจำเดือนที่ปกติควรมาไม่ต่ำกว่า 2 วัน ถ้ามาน้อยกว่า 2 วันถือว่ามาน้อย

สำหรับคำถามของน้องเจี๊ยบ อาการนี้ถือว่าผิดปกติแต่มักจะไม่ร้ายแรง ประจำเดือนมาน้อยไม่ได้ทำให้เลือดคั่งค้างหรือก่อให้เกิดปัญหาภายใน สาเหตุส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับฮอร์โมน โดยเฉพาะในน้องๆวัยรุ่นที่มีน้ำหนักมากเกินพิกัด จะเกิดฮอร์โมนผิดปกติทำให้เป็นโรครังไข่หนา (PCOD) โรคนี้ไม่มีไข่ตก ทำให้ประจำเดือนไม่มาหรือมาน้อย ควรไปพบสูติ-นรีแพทย์เพื่อตรวจรักษาค่ะ  ©

 พญ.ชัญวลี ศรีสุโข